Bilim insanlarının koronavirüse dair bildikleri ve bilmedikleri

Koronavirüs ne kadar ölümcül ve bulaşıcı? Semptomlar ne zaman ortaya çıkar ve bir hasta semptomların belirmesinden önce virüsü yayabilir mi?

Koronavirüse dair bilinmeyen noktalara yönelik bilimsel çalışmalar devam ediyor (Reuters)

Şu ana kadar virüsün ortaya çıktığı Çin’de 8 bin vakanın olduğu ve 170 kişinin ölümüne neden olduğu doğrulandı.

Vuhan şehrinden Çin’e ve 15’ten fazla ülkeye yayılan virüsün Çin dışında şu ana kadar herhangi bir ölüme neden olduğu tespit edilmedi ancak onlarca kişiye bulaştığı tespit edildi. 

Ne kadar bulaşıcı?

Virüslerin yayılma oranlarına dair Toronto Üniversitesi’nden David Fisman, koronovirüsün “temel çoğalma sayısının” 1,4 ve 3,8 arasında değiştiğini belirtiyor. Çinli bilim insanlarıysa bir kişinin ortalama 5,5 kişiye virüsü bulaştırabileceğini söylüyor. Britanya’daki Imperial College’da bulunan bilim insanlarıysa koronavirüs barındıran bir hastanın ortalama 2,6 kişiye virüs bulaştırabileceğini tahmin ediyor. 

Virüs ne zaman bulaşır?

Bu temel soru belirsizliğini koruyor. Çin’in Ulusal Sağlık Komisyonu başkanı Ma Xiaowei pazar günü koronavirüsün yayılmasının belirtiler kendini göstermeden de, kuluçka döneminde mümkün olduğunu söylemişti. Bazı uzmanlarsa bu hipotezin üzerinde hala çalışıldığını ve henüz doğrulanmadığını belirtiyor. 

İnsandan insana bulaşıyor mu?

Virüsün yarasa gibi vahşi hayvanlardan kaynaklandığı düşünülse de artık insandan insana geçtiği de biliniyor. Bu tip vakaların tamamı Çin’de görülse de Vietnam, Almanya ve Japonya’da da az miktarda vaka mevcut.

Washington’daki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Stephen Morrison, riskin ABD ve diğer gelişmiş ekonomilerde hala düşük olduğunu söylüyor. Fakat dünyanın geri kalanında bu durum farklı olabilir. 

 

 

Belirtiler neler?

Cuma The Lancet’e konuşan Çinli bilim insanları 41 erken vakaya dayanarak koronavirüsün belirtilerinin bir kısmının SARS virüsününkine benzediğini ifade ediyor. 

Virüsün tüm hastalarda pnömoniye, ateşe neden olduğu, hastaların dörtte üçünde öksürüğe ve yarısından fazlasındaysa solunum problemlerine yol açtığı belirtiliyor. Çalışmanın yazarlarından Bin Lao, yine de “önemli farklılıkların” olduğunu belirtiyor. Mevsimsel griple benzer belirtilere sahip olduğundan koronavirüsün teşhisi zorlaşıyor. 

Kuluçka dönemi

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) pazartesi yaptığı açıklamada kuluçka döneminin 2 ila 10 gün olduğunu belirtti. Hollandalı araştırmacıların incelediği 34 hastada ortalama kuluçka süresinin 5,8 gün olduğu tespit edildi. 

New England Journal of Medicine isimli bilimsel yayında yayımlanan bir makaledeyse virüsü Vuhan’da bulunan babasından kapan 27 yaşındaki Vietnamlı bir kişide semptomların sadece üç gün içinde kendini gösterdiği belirtildi. 

Fransa’daki ve diğer ülkelerdeki sağlık yetkilileri önlem olarak ülkeye dönen vatandaşlar ve koronavirüsün görüldüğü yerlerden gelen kişiler için 14 günlük karantina süresi öngörüyor. 

Enfeksiyonu önleme

Sağlık yetkilileri ve bilim insanları  sık sık el yıkama, öksürürken ağız kapatma gibi yaygın hastalıklara karşı alınan önlemlerin uygulanabileceğini belirtiyor. Virüsün tespit edildiği herhangi bir kişinin karantinaya alınması gerektiği ifade ediliyor. 

 

Independent Türkçe, AFP

DAHA FAZLA HABER OKU